Armanershadi’s Weblog

دسترسی:

جاده دسترسی به روستای لاجیم از شهر زیرآب آغاز می‎شود و پس از طی یك مسافت ۳۰ كیلومتری به سر گردنه مرتفعی می‎رسد كه از طبیعت و ارتفاعات جنگلی خارج و به چمنزار و بوته زارهای زیبا بدل می گردد. در میان سبزه زاران وسیع و گسترده یك منطقه بدون پوشش بوته‎ای مانند شبه‌جزیره‌ای كه از سه طرف به پرتگاه‎های عمیق مشرف است به چشم می خورد. در حاشیه پرتگاه در قدیم خندقی با دیوارهای عظیم وجود داشته است كه احتمالاً قلعه‎ای وسیع و پر اهمیت را تشكیل می‎داده است كه برج مشهور لاجیم را در میان آن بنا كرده بودند.

راه دیگر از طریق جنگل و از میانه راه آسفالته ساری به کیاسر به روستای لاجیم منتهی می گردد.

معرفي:

این بنای تاریخی در خارج از یك گنبد مخروطی ساده و ظریف پوشیده شده است كه در داخل به حالت مدور تغییر شكل می‌دهد. ورودی این بنای آجری در سمت شرق است و پایه گنبد به وسیله یك ردیف طاق‎نما تزئین شده است. در كمربند زیر گنبد دو كتیبه به خط كوفی و پهلوی بر روی هم قرار گرفته است. این دو كتیبه بشكل زیبایی با آجرهای تراش‎خورده در زمینه‎ای از گچ سفید نصب شده‎اند كتیبه با خط كوفی نام كیا اسماعیل ابوالفوراس شهریار ابن عباس صاحب بنا و تاریخ ۴۱۳ هجری قمری را نشان می‌دهد.

اهمیت برج لاجیم بیشتر به دلیل دارا بودن كتیبه پهلوی در كنار كتیبه كوفی است. این امر نشان می‎دهد كه در قرن پنجم هجری قمری در این قسمت از ایران، حكمرانان وقت علاوه بر توجه به هنر دوران قبل از اسلام به خط رایج در دوره حكومت شاهان ساسانی نیز اهمیت می‎داده‎اند.

بنای برج لاجیم متعلق به حد فاصل میان سقوط نخستین سلسله باوندی و ظهور دومین سلسله این خاندان است. در این دوره هفتاد ساله، تمامی نواحی مازندران زیر تسلط آل زیار بود. ولی آن‎ها بر كوهستان‎ها تسلط نداشتند و بازماندگان باوندیان منتظر فرصت بودند كه املاك خود را باز پس‎ گیرند.

بر پایه روایات تاریخی منقول از ابن اسفنديار، در زمان حكومت آلب ارسلان در سال های ۴۵۵ تا ۴۶۶ هجری قمری سپهبد قارن بن سرخاب تا اندازه‎ای توانست كه بر مازندران تسلط یابد و قدرت خاندان وشمگیر را به زوال بكشاند. محل اقامت حكام باوندی در كوهستان‎های جنوب مقر قدیمی آن‎ها یعنی شهر ساری بود. ولی مشخص نیست كه ابوالفوراس شهریار در میان بزرگان باوندی دارای چه مقامی بوده است و با شهریار بن دارا كه به دست وشمگیر كشته شد و نیز سرخاب بن شهریار و قارن بن سرخاب و حسام الدوله ابن قارن سر سلسله شعبه دوم باوندیه چه نسبتی داشته است.

در كتیبه كوفی نام و القاب صاحب مرقد خوانده می‎شود ولی نام سازنده آن مشخص نیست و تنها حدس و گمان و با توجه به قرینه اجزایی از كلمات باقی مانده می توان بدان دست یافت.

27 ارديبهشت 1388، برج لاجيم، روستاي لاجيم، استان مازندران

دوربين: Konica Minolta A2

 

متن كتیبه:

بسم الله الرحمن الرحیم. هذا قبر القیم الكیا الجلیل ابوالفوراس شهریار بن العباس بن شهریار مولی امیرالمؤمنین رحمه الله امر بینائه فی سنه ثلاث محشر و اربعمانه، عمل الحسن بن علی.

متاسفانه برج لاجیم به اشتباه به مقبره امامزاده عبدالله نیز مشهور است و عوام به زیارت آن به گمان امامزاده و مذهبی بودن می آیند. محیط دایره بنا در قاعده ۲۶۸۰ سانتی‌متر، قطر فضای داخلی ۵۴۷ سانتی‌متر و پهنای ورودی آن ۱۱۲ سانتی‌متر می باشد.